Kịch sân khấu truyền thống Kabuki tại Nhật Bản (Phần 4)

Cũng như các nước khác trên thế giới, Nhật Bản cũng là cái nôi của nhiều loại kịch truyền thống phổ biến, một trong số đó là Kabuki – một loại kịch sân khấu lâu đời nổi tiếng với sự cách điệu hóa trong kịch nghệ và sự phức tạp trong việc trang điểm cho người biểu diễn.


Các yếu tố của kịch Kabuki

Biểu diễn trong kabuki:

Ba thể loại chính của kịch kabuki là jidai-mono (nói về lịch sử, thời kỳ tiền Sengoku), sewa-mono (những câu chuyện trong nước hoặc chuyên hậu Sengoku) và shosagoto (những điệu múa).

 

kabuki-8

 

Jidaimono hay kịch lịch sử, lấy bối cảnh là các sự kiện lớn trong lịch sử Nhật Bản. Các luật lệ nghiêm ngặt trong thời kỳ Edo cấm biểu diễn các sự kiện đương thời và đặc biệt cấm chỉ trích Mạc phủ hoặc đưa Mạc phủ vào các vai phản diện, mặc dù trong rất nhiều năm các luật lệ đã thay đổi rất nhiều.

Không giống như jidaimono thường tập trung vào tầng lớp samurai, sewamono tập trung chủ yếu vào các thường dân, cụ thể là dân trong thị trấn và nông dân. Sewamono nói chung liên quan đến các chủ đề về gia đình và tình yêu lãng mạn. Kịch sewamono nổi tiếng nhất là về các vở diễn tự sát vì tình, tập trung vào các cặp đôi yêu nhau nhưng không thể sống cùng nhau nên quyết định tìm đến cái chết cùng nhau. Phải nói là hầu hết thể loại sewamono về nội dung này thường chịu nhiều chỉ trích và bị hạn chế.

 

kabuki-9

 

Các yếu tố quan trọng trong kịch kabuki là mie, diễn viên sẽ tạo những dáng tuyệt đẹp rồi đứng bất động một lúc để thể hiện nhân vật của mình. Vào lúc đó, tên gọi ở nhà của diễn viên (yagō) thỉnh thoảng sẽ được một khán giả hét lên, thể hiện sự tán thưởng và đánh giá cao đối với diễn viên đó. Một cách khen ngợi hơn là hét tên cha của diễn viên.

Cảm xúc cũng được thể hiện qua màu sắc của trang phục, một yếu tố then chốt trong kabuki. Màu sắc ngộ nghĩnh và mạnh mẽ truyền tải sự ngu ngốc hoặc sự vui tươi, trong khi đó những màu sắc nghiêm trang lại truyền tải sự nghiêm túc và tập trung.

 

kabuki-10

 

Keshō, trang điểm trong kabuki, là một yếu tố dễ nhận biết ngay cả với những người không quen thuộc với hình thức nghệ thuật này. Bột gạo được sử dụng để tạo ra phấn nền trắng oshiroi, ​​và kumadori là các đường nét phóng đại khuôn mặt để tạo ra khuôn mặt của động vật hay những mặt nạ siêu nhiên. Màu sắc của kumadori cũng dùng để bộc lộ tính cách của nhân vật: đường màu đỏ chỉ lòng đam mê, chủ nghĩa anh hùng, sự công bằng, và các tính cách tích cực; Màu xanh dương hoặc màu đen chỉ sự đồi bại, ghen tuông, và các tính cách tiêu cực khác; Xanh lá cây là màu của thế lực siêu nhiên; còn màu tím là màu của quý tộc.


Cấu trúc vở kịch:

Kabuki, giống như những kịch truyền thống khác của Nhật Bản và các nước khác, đã và đang biểu diễn các vở kịch trong cả ngày. Thay vì xem diễn trong 2-5 giờ như kiểu phương Tây hiện đại, khán giả “trốn” khỏi thế giới hằng ngày, dành cả ngày để giải trí. Mặc dù có một số vở kịch, đặc biệt là jidaimono lịch sử, có thể kéo dài cả ngày, nhưng hầu hết các vở kịch đều ngắn hơn jidaimono và được sắp xếp theo thứ tự với các vở kịch khác để tạo ra một chương trình kéo dài cả ngày.

Hầu như mọi vở kịch dài đều có 5 phần. Phần đầu là jo, mở đầu chậm, chủ yếu là giới thiệu cho khán giả về các nhân vật và cốt truyện. Ba phần tiếp theo là ha, tình tiết các sự việc được đẩy nhanh, lên đến đỉnh điểm, đầy kịch tính hoặc bi kịch ở phần thứ ba và có thể có một trận chiến trong phần hai hoặc phần thứ tư. Phần cuối cùng là kyu, thường khá ngắn, kết thúc nhanh chóng và khiến khán giả thoả mãn.

 

kabuki-11

 

Kabuki truyền thống ở Edo và Kamigata (vùng Kyoto-Osaka) khá khác nhau. Phong cách Kabuki ở Edo là hoang phí và phô trương bởi lối trang điểm cứng đơ, trang phục diêm dúa, keren (kỹ thuật sân khấu) hão huyền và mie (tạo dáng) trơ trẽn. Còn Kabuki ở Kamigata rất tự nhiên, tập trung vào hiện thực. Chỉ đến cuối thời kỳ Edo trong thế kỷ 19, hai vùng này mới chấp nhận và học tập phong cách của nhau. Trong một thời gian dài, các diễn viên từ khu vực này không diễn được theo phong cách của khu vực khác và không thành công trong các buổi biểu diễn của họ tại khu vực đó.

Tham khảo cách học tiếng Nhật cho hiệu quả cao nhất. Cùng khám phá ngay nào!

HỌC TIẾNG NHẬT ONLINE